Uzaydaki yörüngeleri tanımlayan Kepler yasasına göre tüm gezegenler merkezinde Güneş olan yörüngede dönerler. Aynı şekilde tüm uydular da Dünya’nın etrafında farklı yörünge tiplerine sahip olabilecek şekilde dönmektedirler. Uydu yörüngesinin Dünya’ya olan uzaklığı, uydunun hızına bağlı olarak değişir. Uydu yörüngesi Dünya’ya yaklaştıkça uyduyu yörüngesinde tutmak için gerekli hız artarken, yörünge uzaklaştıkça gerekli hız azalır. Teorik olarak, bir uydu yörüngesine yerleştirildikten sonra, yerçekimi ve merkezcil kuvvet arasında denge bozulmadığı sürece yörüngesi de değişmeyecektir. Yerçekimi kuvvetinde meydana gelen bir değişiklik veya her ne kadar az da olsa atmosferik sürtünme ve radyasyon etkileri gibi dış etkenler uydunun konumunu bozar. Bu nedenle, aslında tüm uydular irtifalarına bağlı olarak çok az miktarda da olsa zamanla Dünya’ya doğru düşmektedirler. Fakat Dünya’ya en yakın olan Alçak İrtifa Uydularının bile bu düşüşü bir gün süresinde metreler seviyesinde olduğu içi atmosfere girmesi 100 yıldan daha fazla bir zaman alır.

Uzaydaki yörüngeler daire, elips, hiperbol, parabol gibi konik şekillerde olabilirler. Çok genel olarak uydu yörüngeleri; Dünya’ya olan uzaklıklarına ve kullanım amaçlarına göre adlandırılır.

1- DÜNYA’YA UZAKLIKLARINA GÖRE SINIFLANDIRMA



Low Earth Orbit (LEO) - Alçak İrtifa Uydu Yörüngeleri: Mesafe açısından yerküreye en yakın yörünge çeşididir. LEO uyduların yerküreye uzaklığı 180-2000 km arasında değişmektedir. Yer gözlem uydularının kullandığı yörünge çeşididir.

Medium Earth Orbit (MEO) - Orta İrtifa Uydu Yörüngeleri:Dünya yüzeyinden 2000–35000 km mesafeyi kapsar. Genellikle GPS uydularının ve belirli yerleri gözlemleyebilmek için üretilen yer gözlem uydularının kullandığı yörünge çeşididir.

High Earth Orbit (HEO) - Yüksek İrtifa Yörüngeleri:Dünya yüzeyine uzaklığı 35000 km den daha fazla mesafeye sahip yörüngelerdir. Yer senkron (geosynchronous) yörünge en çok kullanılan çeşididir. Ekvator düzlemi üzerinde yerden 35780 km irtifada bulunan uydu, Dünya ile aynı hızda dairesel bir yörüngede dönmesi nedeniyle Dünya üzerindeki istenilen bir noktaya göre sürekli olarak aynı yerde kalmaktadır. Genellikle meteoroloji ve iletişim uydularının kullandığı yörünge çeşididir.

2- KULLANIM AMAÇLARINA GÖRE SINIFLANDIRMA

Haberleşme Uyduları:Global haberleşme amaçlı uydular, yere göre sabit noktada bulunmaları ve döngüsünü 24 saatte (23.94 saat) yapmaları zorunluluğu nedeniyle, yaklaşık 35,784 km’ deki yere eş zamanlı (yer senkron) yörüngeye yerleştirilmektedirler.

Bu amaca yönelik olarak kullanılan uydular, yeryüzünde bulunan bir verici yer sisteminden gönderilen elektromanyetik dalga (RF) sinyallerini alan ve sinyallerin taşıyıcı frekanslarını değiştirip kuvvetlendirerek tekrar yeryüzünün bir başka noktasındaki (kapsama alanı içinde) alıcı sisteme ileten bir çeşit uzay aracıdır. Geometrik avantajları nedeniyle, noktadan noktaya, bir noktadan çok noktaya, çok noktadan çok noktaya ve çoklu noktadan tek noktaya, her türlü telefon, data, teleks, faks haberleşmesi, veri toplanması ve televizyon iletimi uygulamaları için en uygun uzak iletişim araçlarıdır. Bu özelliği nedeniyle, Internet ağları için yoğun olarak tercih edilen iletişim şekli uydu haberleşmedir.

Askeri Amaçlı Uydular:Askeri amaçlı uydular belirlenen noktaların fotoğrafını çekmekte, denizcilik ve havacılık için kesin konum sağlamakta, Silahlı Kuvvetlerin kendi içinde bilgi alışverişine olanak sağlamaktadır. Bu uydular, değişik amaçlar doğrultusunda sınıflandırılırken yörüngeleri de amaçlarına uygun bir şekilde değişmektedir. Genel olarak yörüngeler 150-400 km arasındadır. Bunun yanı sıra 7.000-36.000 km arasında erken uyarı uyduları, yer senkron yörüngedeki haber alma uyduları, 250.000 km yükseklikteki konumlandırma uyduları, 110.000 km’de nükleer patlamaları saptama uyduları mevcuttur.

Meteoroloji Uyduları:Askeri ve sivil amaçlarla hava koşullarının önceden ve doğru olarak bilinmesi gerekir. Bu nedenle kesin ve güvenilir bir şekilde hava koşullarının sağlanabilmesi için meteoroloji uydu sistemleri kullanılmaya başlanmıştır.

a) Yeryüzüne göre sabit konumlu yörüngelerdeki yer senkron uydular,

b) Yakın kutupsal yörüngeli uydular seklinde ikiye ayrılmaktadır.

Kutupsal yörüngeli uyduların yüksekliğinin (650km-1500km) geniş bir aralıkla değişebilir olmasına karşılık, sabit uydular ekvator düzlemindeki yer senkron yörüngeye yerleştirilmiştir.

Bölgesel meteoroloji verilerin daha kesin elde edilebilmesi için çoğunlukla yakın kutupsal yörüngeler bu amaçla kullanılmaktadır.

Uzay Araştırma Uyduları:Bu uydular amaçlarına göre değişik parabolik yörüngeye, ağırlığa ve donanıma sahip olmaktadırlar. Amaçlarına göre; Astronomi Uyduları, Jeodezi Uyduları, İyonosfer Gözlem Uyduları, Atmosfer Gözlem Uyduları, Manyetosfer Gözlem Uyduları, Meteor Gözlem Uyduları, Güneş Sistemi Gözlem Uyduları gibi sınıfları mevcuttur.